Afgelopen weekend bezocht ik voor italiëplein de tentoonstelling over de Italiaanse Renaissancekunstenaar Raphaël (1483-1520). Een bijzondere collectie van twee schilderijen en meer dan 90 tekeningen van Raphaël en zijn leerlingen is momenteel te zien in het Teylers museum in Haarlem. Rafaël wordt samen met Michelangelo en Leonardo da Vinci gezien als de grootste kunstenaars van de Italiaanse Renaissance.

Drie vrouwenhoofden van Raphael of de Raphael school

De tekening 'Drie vrouwenhoofden' waarvan experts van mening verschillen of het getekend is door Raphaël of door een leerling.

Raphaël ontrafeld

Over Raphaël en over de tentoonstelling in het Teylers is al veel gezegd en geschreven. Daarom wil ik hier inzoomen op één specifiek onderdeel van de tentoonstelling: 'Raphaël ontrafeld'. In een van de zalen is een grote wand geplaatst met een aantal beeldschermen. Op een van de schermen is Raphaël-specialist Achim Gnann van het Albertina Museum in Wenen te zien. Op het scherm ernaast Michiel Plomp, hoofdconservator van het Teylers Museum. De beelden van Gnann en Plomp zijn zo gemonteerd dat het voor de bezoeker lijkt alsof je bent beland in een live discussie tussen de twee experts over het werk van Raphaël.

Een echte Raphaël, of niet?

Centrale punt in de discussie tussen de twee kenners is de vraag of de tekening 'Drie vrouwenhoofden' (circa 1518) toegeschreven mag worden aan Raphaël, of dat het gemaakt is door iemand uit de Raphaël-school. De vrouwenhoofden zijn te relateren aan drie verschillende werken. De bovenste twee sluiten aan bij de Farnesina-fresco's, de onderste bij een schilderij van de Heilige Familie in het Louvre. De samenstellers van de tentoonstelling verschillen van mening over de toeschrijving van deze tekening: wel of geen Rafaël? 

Portret van Raffaello Sanzio da Urbino

Portret van Raffaello Sanzio da Urbino, kortweg Raphael

Spoedcursus Raphaël

Eerst is er een spoedcursus 'hoe herken je een echte Rapahël', daarna wisselen Gnann en Plomp op de schermen hun argumenten uit waarom zij denken dat het hier wel (Gnann) of niet (Plomp) om een echte Raphaël gaat. Daarna mogen bezoekers zelf hun stem uitbrengen. 

De argumenten voor en tegen en de tussenstand van de stemming zijn hier na te lezen. Aangezien het onweeglegbare bewijs ontbreekt om het werk toe te kunnen schrijven aan Raphaël, lijkt consensus bereiken over alle argumenten de enige manier om de discussie definitief te beslechten.

Publieksstem
Wellicht dat de Raphaël/bezoekers de wetenschappelijek discussie net hun stem een laatste zetje kunnen geven? Het Teylers Museum heeft (nog) niet bekend gemaakt of de publieksstemmen al dan niet hiervoor gebruikt zullen worden, maar het is wat mij in ieder geval een hele leuke manier om de bezoekers te betrekken bij een moeilijke discussie die normaal gesproken vooral in wetenschappelijk kring gevoerd wordt.

De Rafaël-tentoonstelling is nog te zien tot en met 6 januari 2013.

Wellicht vind je deze blogjes ook leuk:

» 500 jaar geleden voltooide Michelangelo zijn meesterwerk in de Sixtijnse kapel

» Caravaggio kon geraffineerd schilderen én beledigen

» De Paradijspoort kan weer open (na een restauratie van 27 jaar)

» Recensie: Italiaanse fresco’s

» Italianen willen ‘hun’ Mona Lisa terug

» Leonardo Da Vinci was in één ding minder goed: zijn werken afmaken

» Zelfportret Leonardo Da Vinci is ‘ernstig ziek’