Rome, 1944. De Italiaanse hoofdstad is in handen van de Duitse bezetter. Wehrmachtofficier Martin Bora moet samen met de Italiaanse politieman Sandro Guidi de moord op een Duitse ambassademedewerkster zien op te lossen. De omstandigheden waarin ze om het leven is gekomen zijn zeer verdacht. Bovendien moeten Bora en Guidi opereren in een omgeving die vergeven is van wantrouwen en opportunisme.  En dat terwijl de geallieerden alsmaar dichterbij komen en de Duitse nederlaag onafwendbaar is…

Recensie: Kaputt Mundi van Ben Pastor

Kaputt Mundi

Auteur: Ben Pastor
Beoordeling italiëplein: ****
Pluspunt: de manier waarop de sombere, naargeestige sfeer van het Rome van 1944 wordt beschreven 
Minpunt: wanneer je niet meer boeken uit de Martin Bora-reeks hebt gelezen, is het verhaal af en toe lastig te volgen…

[Bestel Kaputt Mundi bij bol.com]

 

 

Donkere dagen in Rome, 1944

Rome beleeft begin 1944 donkere dagen. De stad, die in handen is van de Duitse bezetter, wordt geterroriseerd door een avondklok, aanslagen, deportaties en executies. Martin Bora, majoor in het Duitse leger en in Rome gestationeerd, krijgt de taak om de moord op de Duitse ambassademedewerkster Magda Reiner op te lossen. Hij moet dit doen samen met Sandro Guidi, een politieman met wie Bora eerder heeft samengewerkt in Noord-Italië. De omstandigheden zijn echter verdacht, zo zal blijken…

Menselijke waardigheid
Hoe verder je in het boek geraakt, hoe duidelijker het wordt dat de moord slechts het ‘haakje’ is waaraan het verhaal is opgehangen. Bora en Guidi speuren driftig, maar als lezer krijg je nooit echt het verlangen om de waarheid over de moord op Magda Reiner te weten te komen. Het is in feite van secundair belang. Wat telt, is de menselijke waardigheid van de hoofdpersonen. Die waardigheid wordt veelvuldig zwaar op de proef gesteld. Met name de katholiek Bora heeft het zwaar. Constant moet hij zich staande weten te houden in een wereld waarin hij met zowel mensen van de SS, de Italiaanse politie als de Kerk zo goed mogelijk moet zien om te gaan. En dan speelt er op de achtergrond nog z’n huwelijk dat op de klippen loopt en zijn gevoelens voor mrs. Murphy uit Baltimore. Maar ook Guidi ontspringt de dans niet. Zo redt Bora hem op het nippertje van het vuurpeloton. En wie is toch die Francesca Lippi die z’n gedachten maar niet loslaat…?

Rome, februari 1944. Een Duitse Panther-tank rijdt door de straten van Rome. De foto is genomen op het kruispunt tussen de Viale Alessandro Manzoni en de Via Emanuele Filiberto

Rome, februari 1944. Een Duitse Panther-tank rijdt door de straten van Rome. De foto is genomen op het kruispunt tussen de Viale Alessandro Manzoni en de Via Emanuele Filiberto

Beklemmend sfeerbeeld 
Het lezen van Kaputt Mundi geeft je een akelig gevoel en dat is een compliment voor de auteur. Op bijna perfecte wijze weet Pastor een beklemmend sfeerbeeld neer te zetten. Hierdoor is zelfs Rome geen fijne plek meer om te zijn. Je gaat bijna denken aan Dante en het begin van z’n befaamde Divina Commedia. ‘Lasciate ogni speranza, voi ch'entrate…’ zou zomaar kunnen gelden voor het Rome van 1944. Althans, dit geldt voor de Duitse bezetter. Waar de naderende geallieerden aanvankelijk nog een marginale rol spelen, rolt hun aankomst in Rome als een legertank op de Duitsers af naarmate het boek vordert. Er is geen ontsnappen meer aan…

Het allergrootste offer
Tegen een achtergrond van de naderende nederlaag, onderling wantrouwen en opportunisme probeert Bora koste wat kost z’n menselijke waardigheid te behouden. Zelfs het allergrootste offer is hij bereid te doen. Ondanks dat de majoor constant wordt tegenwerkt door collega’s en vijanden en geconfronteerd wordt met schokkende taferelen, bewaart hij z’n zelfbeheersing en slaagt hij erin om als mens fier overeind te blijven. Je voelt echt de sympathie voor hem groeien naarmate het verhaal vordert.

Overwinning geallieerden
Voor Guidi zijn de druiven minder zuur. Hij geeft niets om het fascisme en ziet de overwinning van de geallieerden als een geschenk. Tekenend is het moment waarop Bora en Guidi definitief afscheid moeten nemen van elkaar. Terwijl de Duitser Bora op het punt staat de stad te ontvluchten, vertelt de Italiaanse politieman hem dat hij zich aansluit bij het verzet.

Is Kaputt Mundi een lekkere weglezer? Nee, absoluut niet. Moeten jullie er dan wel aan beginnen? Ja, maar wees voorbereid op het ergste…

Recensent: Tommy van Eldik

 

[Bestel Kaputt Mundi bij bol.com]